Bài tựa gia phả Họ Bùi của Cụ Tổ Bùi Đình Thuyên

Mọi vật sinh ra tự trời, người sinh thành do có tổ. Tổ tông truyền hình hài cho con cháu, như cây truyền giống nhờ hạt quả. Đời càng dài thì dòng giống càng đông, ngày càng xa thì sự tích truyền mãi đến con con cháu cháu, chắt chiu, chút, chít, cho đến vô cùng tận. Không ghi chép được việc đó thì lấy gì để lại cho mai sau ? Do vậy mà phổ ký của gia tộc đời đời được chép cẩn thận rõ ràng cho con cháu chư Họ ta không quên được.

Từ cụ thuỷ tổ họ Bùi ta người Quảng hoá (Thanh Hoá) đến ở xã Quyết Việt xưa; Nay là xã Việt Yên Hạ. Quyết Việt xưa nay chia làm 3 thôn: Việt Yên Hạ, Yên Đồng, Yên Trung (xã Tùng Ảnh ngày nay). Nghe nói từ đời Trần trong họ có anh em Bùi Tụy, Bùi khản hoặc là thượng thư bộ Hộ, hoặc là Thượng thư bộ Binh lại truyền gọi là hành khiển họ Bùi (hành khiển là chức quan to đời Trần). Về sau tên gọi chức quan mỗi đời chia ra, tung tích người mỗi đời cũng khác nhưng chưa phải đã là xa lắm. lớp sau có thể ghi biết được.

Ta từ khi ra làm việc, theo nghiệp chữ nghĩa cũng ít nhiều có hiểu biết thường chú ý hỏi han tìm hiểu nguồn gốc, sưu tầm các bản ghi chép cũ nhưng chưa được rõ ràng như mình mong muốn, chỉ thấy bản thư bút của cụ thân sinh ta để lại nói rõ Gia phổ biên sao từ niên hiện Vĩnh Trị thứ hai (đời Lê Huy Tôn - 1677) bắt đầu vẽ sơ đồ tông phổ thuật lại đời với tục hiệu vi thuỷ tổ là ông Bùi Lạo, hiệu Hư Vô, sinh bốn người con trai chia ra chi phái. Dẫn giải cho thấy rõ viễn tổ các chi họ từ đó mà ra.

Ba chi chỉ ghi tóm lược, riêng chỉ trưởng ta từ Bùi Đại Lang, hiệu Ba Dù trở xuống thế thứ các đời được khá tường tận do có sự tìm hiểu khá kỹ càng nguyên uỷ, được truyền lại rõ ràng qua các đời đến cả những chữ nghĩa cổ xưa như tục hiệu các vị, cùng con gái, sự tích họ ngoại mọi người trong tộc thuộc đều có năm sinh cầm tinh lúc đương thời, làm thành tập ghi chép đầy đủ như ngày nay là rất tinh thuần.

Tiên khảo (Cha) ta lúc sinh thời thông minh mẫn tiệp nên tay viết lại rõ ràng, chỉ một vài việc chưa có lúc rãnh để giải thích kỹ. Ta vâng nhờ phúc ấm tổ tiên được ra làm quan, nay đang nhận chức ở Thừa ty xứ Thanh Hoá, nhân lúc rảnh việc tìm các bản ghi chép trong rương có bản gia phả cũ đã rách nát nên tìm ra được nguồn gốc xa xưa bèn cúi đầu chấp tay cầm bút điểm thuật lại bản ghép chương mà là giữ cho gia miếu những điều được truyền lại để cho ai cũng hiểu là không được quên lãng.

Vậy cẩn thận ghi lời tựa.

*Bản cũ viết vào ngày 29 tháng 7 niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 2 (đời Lê Dụ Tôn 1706).

*Tục hiệu; Lê Triều Hiển cung đại phu, tham nghị Tán trị ty thừa chính sứ xứ Thanh Hoa. Thăng thái bộc tự, tự khanh. Hạo trai tiên sinh.

Bùi Đình Thuyên. Kính cẩn vái, đề tựa.

Bản chép lại ngày lành tháng 11 năm Canh Ngọ
Niên hiệu Tự Đức thứ 23 (1870).

Từ khóa: họ Bùi, Tùng Ảnh, Việt Yên Hạ, Yên Trung, gia phổ, thanh hóa, tổ tông, con cháu